Oznakowanie

W trakcie wędrówek po Szpindlerowym Młynie i jego okolicach spotkasz wiele znaków i tablic, których prawdopodobnie jeszcze nie znasz. Dlatego chcielibyśmy przedstawić niektóre z nich.

Karkonoski Park Narodowy (Krkonošský národní park)

Zielony znak z czeskim godłem oznacza granicę terenu Karkonoskiego Parku Narodowego (Krkonošského národního parku – w skrócie KRNAP). Celem parku jest ochrona unikalnego krajobrazu Karkonoszy. Park został ustanowiony 17 maja 1963 roku, cztery lata po stworzeniu polskiego Karkonoskiego Parku Narodowego, który został założony 16 stycznia 1959 r. po polskiej stronie gór. W 1986 roku park narodowy został rozszerzony o strefę ochronną. W 1992 roku oba parki narodowe po stronie czeskiej i polskiej zostały wspólnie włączone do sieci rezerwatów biosfery UNESCO w ramach programu Człowiek i Biosfera (Man and Biosphere). Dlatego obecnie na znaku KRNAP i plakatach na terenie parku zobaczysz znak MaB.

Park narodowy jest podzielony na trzy strefy – strefa I (ściśle chroniona), strefa II i strefa peryferyjna. Strefy I i II są oznakowane w terenie za pomocą tablic (zob. zdjęcie). W I i II strefie parku działania turystyczne są bardzo ograniczone, np. nie wolno zjeżdżać rowerem z oznakowanych szlaków rowerowych i schodzić z oznakowanych szlaków turystycznych.

Więcej informacji na temat parku narodowego, ochronie jego przyrody i regulaminu można uzyskać w centrach informacji KRNAP.

Siedziba dyrekcji administracji KRNAP mieści się w Vrchlabí, a służby terenowe znajdują się w Szpindlerowym Młynie.

MaB – Man and the Biosphere

W 1992 roku oba parki narodowe (po stronie czeskiej i polskiej) zostały wspólnie włączone przez Organizację Narodów Zjednoczonych dla Wychowania, Nauki i Kultury (UNESCO) do sieci rezerwatów biosfery w ramach programu Człowiek i Biosfera (Man and the Biosphere). Dlatego obecnie na znaku KRNAP i plakatach na terenie parku umieszczony jest skrót MaB – znak tego projektu.

Rezerwat biosfery to duży obszar ustanowiony w ramach międzynarodowego programu UNESCO. Światowa sieć rezerwatów biosfery jest rozłożona w taki sposób, aby obejmowała wszystkie podstawowe biomy Ziemi. Obszary te stanowią reprezentatywne przykłady krajobrazów kulturowych i przyrodniczych, w których ważną rolę odgrywa również człowiek i jego działalność.

Większość rezerwatów biosfery obejmuje nie tylko obszary bliskie naturze, ale również obszary naznaczone przez działalność człowieka – w Karkonoszach można znaleźć oba rodzaje takich obszarów. Umożliwia to badanie relacji między człowiekiem a środowiskiem naturalnym oraz sprzyja zwiększaniu bioróżnorodności na tych obszarach.

Oznakowanie szlaków turystycznych

Już od XIX wieku w Czechach do oznaczania szlaków turystycznych stosowane są znaki paskowe.

Kolor środkowego pasa nie ma nic wspólnego z trudnością szlaku, ale z jego znaczeniem:

  •    czerwony: szlak dalekobieżny lub szlak po grzbietach gór
  •   niebieski: szlak główny
  •   zielony: szlak lokalny
  •  żółty: krótki szlak łącznikowy, skrót

W I i II strefie Parku Narodowego nie wolno schodzić z wyznaczonych szlaków.

Do lepszej orientacji na trasach, szczególnie w złych warunkach pogodowych i w zimie, służą również znaki nieme i oznakowanie tyczkowe.

Znaki nieme

Karkonoskie znaki nieme, zwane również „muttichówki” (czes. „muttichovky”), to znaki ułatwiające orientację wycięte z blachy o określonym kształcie i pomalowane na czerwono. Zazwyczaj są umieszczone w górnej części drewnianych słupów karkonoskiego oznakowania tyczkowego. Ich celem jest zapewnienie widoczności oznakowania szlaków, nawet przy ograniczonej widoczności lub oblodzeniu, kiedy normalne znaki mogą być nieczytelne lub niewidoczne.

Najważniejsze chaty górskie, szczyty, siedziby i inne miejsca (łącznie 30 obiektów) w Karkonoszach posiadają własny czerwony symbol. Oto wybrane symbole, które znajdują się w okolicy Szpindlerowego Młyna.

Nieme znaki są używane od 1923 roku. Stworzył je Kamil Vladislav Muttich (czasem błędnie jako Kamil Vlastimil Muttich) (1873–1924), akademicki malarz i narciarz, założyciel stowarzyszenia narciarskiego Himalaja w mieście Mladá Boleslav.

Nieme znaki zapobiegły również sporom między narodami, kiedy na początku XX próbowano ustalić wersję językową napisów na znakach turystycznych. Standardowe znaki paskowe zostały wprowadzone po obu stronach gór w 1945 roku, jednak nieme znaki zostały zachowane.

Oznakowanie tyczkowe

Oznakowanie tyczkowe to rodzaj znakowania szlaku przydatny w okresie zalegania pokrywy śnieżnej. Wzdłuż szlaku rozmieszczone są w regularnych odstępach co kilka metrów wysokie drewniane tyczki, dzięki czemu kierunek trasy jest widoczny nawet przy dużej pokrywie śniegu i zatartych śladach. Ma przede wszystkim zastosowanie jako znakowanie dodatkowe lub główne szlaków narciarskich na trasach grzbietowych i bezdrzewnych równinach. W niektórych częściach Karkonoszy szlak zimowy biegnie inną trasą niż szlak letni. Jeśli na trasie nie ma śniegu, nie wolno wchodzić na trasę oznakowaną tyczkami, chyba że prowadzi równolegle do normalnych znaków turystycznych.

Tyczka ma długość 4 metrów, ale czasem dochodzi do jej zakrycia śniegiem. Pogotowie Górskie, które jest odpowiedzialne za oznakowanie tyczkowe, rozwiązuje sytuację poprzez wbicie nowej tyczki w śnieg. Tyczki są wwożone na skuterach lub wnoszone na ramionach. W okresie letnim tyczki są chowane w tzw. stożki, czyli stożkowe konstrukcje przypominające daszek lub namiot, które można spotkać na trasie.

Oznakowanie tyczkowe szlaków grzbietowych w Karkonoszach udokumentowano na mapach już w XVII wieku.

W Karkonoszach oznakowanie tyczkowe jest uzupełnione przez nieme znaki Mutticha – czerwone symbole na blasze z oznaczeniem ważnych miejsc w Karkonoszach.

Kamienie graniczne

Główny grzbiet Karkonoszy leży na granicy polsko-czeskiej. Kamień graniczny, zwany też granicznikiem to zazwyczaj betonowy lub kamienny blok wystający z ziemi i wskazujący punkt na granicy między sąsiednimi państwami. Na bocznych ścianach kamienia granicznego znajdują się litery oznaczające, do którego państwa należy dana strona granicy – po czeskiej stronie jest to litera „C”, a po polskiej litera „P”. Zazwyczaj granicę tworzy bezpośrednio linia łączenia poszczególnych kamieni.

Czeskie kamienie graniczne są numerowane i oznaczenie to jest pokazane np. na mapach Klubu Turystów Czeskich (Klub českých turistů), co ułatwia orientację wzdłuż granicy.