Miejsca wycieczkowe

Śnieżka 

najwyższa góra Czech (1602 m n.p.m.)

Ten charakterystyczny punkt orientacyjny Karkonoszy – kamienna piramida utworzona przez lodowiec w trakcie zlodowacenia – to ulubiony cel pieszych wycieczek górskich. Ze szczytu można podziwiać piękne widoki po stronie czeskiej i polskiej. Na szczycie znajduje się okrągła kaplica św. Wawrzyńca z 1665 roku, polskie schronisko z 1976 r. ze stacją meteorologiczną i nowa poczta czeska zbudowana w latach 2005–2006. Pierwotnie, w latach 1899–2009, nieopodal stał budynek urzędu pocztowego i było to najwyżej położone miejsce w Republice Czeskiej, gdzie można było uzyskać stempel pocztowy. Stara poczta został rozebrana w 2009 roku i przeniesiona na Javorovą skálę – około 7 km na południowy zachód od miejscowości Sedlec-Prčice), gdzie została ponownie odbudowana.
Od 1850 roku na szczycie znajdowała się również stara chata Polská (pierwotnie Slezská) bouda, która w 1976 roku została zastąpiona przez nowoczesną chatę Polská bouda, a chata po stronie czeskiej została rozebrana w 2009 roku.

Pierwsze udokumentowane wejście na Śnieżkę datowane jest na rok 1456, kiedy pewien wenecki kupiec szukał w górach kamieni szlachetnych. W latach 1563–1566 śląski uczony, Krzysztof Schilling, próbował zmierzyć wysokość góry. Jego pomiary były niewiarygodne i wyniosły 5880 m (ok. 1000 metrów więcej niż Mont Blanc). W 1569 roku Jiřík z Řásně dokonał pomiaru o wartości 2035 m. Mimo że rzeczywista wysokość Śnieżki to 1602 m, wciąż jest to najwyższy szczyt Republiki Czeskiej.

Ze Szpindlerowego Młyna na Śnieżkę można dotrzeć tylko pieszo, wybierając jedną z kilku tras (najkrótsza ma długość około 10 km). Na szczyt Śnieżki prowadzi również stara kolejka linowa z miejscowości Pec pod Sněžkou (ok. 45 km samochodem lub autobusem wzdłuż gór).

Źródło Łaby (Pramen Labe)

Źródło Łaby (Pramen Labe) to oznaczenie miejsca na grzbiecie Karkonoszy, które dla celów turystycznych zostało symbolicznie uznane za początek rzeki Łaby. Znajduje się na wysokości 1387 m nad poziomem morza na Labskiej louce. Prawdziwe źródło Łaby znajduje się na wrzosowisku około 150–300 metrów stąd i jest niedostępne dla turystów ze względu na ochronę przyrody.

W 1968 roku wybudowano tu kamienny mur z kolorowymi herbami 26 dużych miastach, przez które przepływa Łaba w drodze do morza. Autorem dzieła jest Jiří Škopek. Ponadto znajdują się tu dwie płyty pamiątkowe. Pierwsza została ofiarowana przez Klub Turystów Czeskich z okazji siedemdziesiątych urodzin propagatora turystyki czeskiej w Karkonoszach, Jana Buchara, a druga – osiemdziesiątej rocznicy zorganizowanej turystyki i setnej rocznicy urodzin Jana Buchara. Od nazwiska Jana Buchara nazwano również czerwony szlak prowadzący z miejscowości Jilemnice, który kończy się w tym miejscu.

Miejsce to stanowi jeden z najbardziej popularnych celów wycieczek po czeskiej stronie pogórza, a jego znaczenie zostało docenione już w 1684 roku, kiedy odwiedził i pobłogosławił je biskup rezydujący w Hradcu Králové, Jan František Kryštof z Talmberka.

Śnieżne Kotły

Śnieżne Kotły (czes. Sněžné jámy, niem. Schneegruben) są jednym z najbardziej znanych i najczęściej fotografowanych miejsc w Karkonoszach. Już z daleka widać charakterystyczny element tego miejsca – chaty nazywane Wawelem, stojące na szczycie Wysokiej Równiny (Vysoká pláň). W przeszłości chata służyła jako schronisko, a obecnie znajduje się tam tylko nadajnik telewizyjny dla Polski.

Główny grzbiet górski opada tu w formie stromych ścian skalnych na stronę polską do głębokich jam – kotłów lodowcowych wyrzeźbionych przez lodowiec – na ich dnie znajdują się małe jeziorka polodowcowe. Podobnie jak w przypadku innych cyrków lodowcowych, są w nich zawarte skarby botaniczne Karkonoszy.

Chata Špindlerova bouda

1198 m n.p.m.

Górska chata zbudowana w pobliżu polskiej granicy na głównym grzebieniu Karkonoszy w Przełęczy Śląskiej (Slezské sedlo) poniżej góry Mały Szyszak (Malý Šišák). Oryginalna chata została zbudowana w 1784 r. przez Františka Špindlera (wójta z Bedřichova). Chata trzykrotnie spłonęła, jednak po pożarach była zawsze odbudowywana. W 1914 roku do chaty doprowadzono 8-kilometrową drogę ze Szpindlerowego Młyna. W czasie II wojny światowej chata Špindlerova bouda służyła jako obóz dla internowanych oficerów z armii francuskiej, brytyjskiej i amerykańskiej. Obecnie chata służy jako restauracja i hotel.

Chata stanowi idealną bazę wypadową dla wycieczek pieszych wzdłuż głównego grzbietu gór, przez który prowadzi magistrala turystyczna (czerwony szlak), lub na polską stronę gór. Przyjazd do chaty własnym autem drogą jest możliwy wyłącznie za zgodą Karkonoskiego Parku Narodowego (wnioski rozpatruje centrum informacji KRNAP), ale kilka razy dziennie dociera tu autobus turystyczny, a przed południem, około godziny 10–11 również cyklobus, którym można wwieźć na górę rower. Jednak warto przejść na własnych nogach zaledwie 4 km piękną trasą zielonym szlakiem turystycznym obok chat Jelení boudy lub dłuższą trasą (ok. 7 km) wzdłuż rzeki, kierując się niebieskim szlakiem do chaty Bouda u Bílého Labe, a następnie żółtym szlakiem do przełęczy.

Chata Martinova bouda

1250 m n.p.m.

Pensjonat i restauracja Martinova bouda leży na granicy I strefy Karkonoskiego Parku Narodowego poniżej głównego grzbietu granicznego na zboczu góry Wielki Szyszak (Vysoké kolo). Chata należy do najstarszych w Karkonoszach, została zbudowana około 1642 roku, kiedy w trudnych czasach wojny trzydziestoletniej ludność Czech zaczęła uciekać w góry.

Obecna nazwa nawiązuje od najemcy chaty, Martina Erlebacha, który odrestaurował chatę w 1795 roku. 
Od nazwy Martinovej boudy pochodzi imię słynnej czeskiej tenisistki, Martiny Navratilovej, która spędziła tu pierwsze lata życia, a jej ojciec był tu kierownikiem.

Do chaty Martinova bouda (zwanej Martinówką) najłatwiej dotrzeć pieszo ze Szpindlerowego Młyna (około 7 km, 540 m przewyższenia) zielonym szlakiem. Chata jest niedostępna dla rowerzystów. Chata znajduje się na skrzyżowaniu pieszych szlaków turystycznych. Niebieskim szlakiem po niecałym kilometrze można dotrzeć na wysokość 1350 m na główny grzebień, którędy prowadzi główna trasa grzbietowa (czerwony szlak). Kierując się zielonym szlakiem na zachód, można dostać się do chaty Labská bouda i wodospadu Labský vodopád.

Chata Bouda u Bílého Labe

1000 m n.p.m.

Popularny cel pieszych wycieczek w okolicy Szpindlerowego Młyna. Chata znajduje się około 5 km od centrum miasta, na wysokości 1000 metrów nad poziomem morza. Trasa do niej prowadzi przez malowniczą dolinę Białej Łaby, lewego dopływu Łaby. Bezpośrednio przy chacie rozpoczyna się ścieżka edukacyjna wzdłuż potoku Čertova strouha (co po czesku oznacza „czarci kanał”) z zachowanymi przykładami zapór tworzonych przez naszych przodków.

Do dyspozycji gości chaty jest przestronna i przytulna jadalnia z barem, a w lecie zewnętrzny taras. W chacie serwowane są tradycyjne dania kuchni czeskiej.

Čertova strouha

ścieżka edukacyjna w dolinie Čertův důl  (2,5 km)

Ścieżka edukacyjna obejmuje oprócz piękna przyrody również wyjątkowo dobrze zachowaną zaporę na potoku Čertova strouha (czarci kanał), zbudowaną ponad 100 lat temu. Po serii niszczycielskich powodzi pod koniec XIX wieku realizowano tu rozległe prace zaporowe, podobnie jak w całym dorzeczu Łaby, Izery i Úpy. Przykład potoku Čertova strouha, na którym zapora zachowała się w prawie kompletnym stanie i funkcjonuje do dziś, świadczy o wysokich osiągnięciach budowlanych naszych przodków, uzyskiwanych przy pomocy skromnych środków technicznych. Wybudowano tu 43 poprzeczne i 194 wzdłużne kamienne obiekty zaporowe. Ze względu na to, że kamienie w korytach karkonoskich rzek miały zaokrąglone kształty i były wyjątkowo trudne w obróbce, prawie połowa kamieni pochodziła z kamieniołomu, stworzonego w tym celu nad ujściem rzeki Červený potok.

Ścieżka edukacyjna przez dolinę Čertův důl rozpoczyna się przy chacie Bouda u Bílého Labe i prowadzi w górę rzeki Čertova strouha. Idąc nią, można dotrzeć do miejsca, w którym znajdują się pozostałości starej kuźni. Następnie tą samą trasą należy wrócić z powrotem. Cała trasa wynosi około 2,5 km.

Chata Moravská bouda

1225 m n.p.m.

Restauracja i hotel Moravská bouda to przyjemny przystanek w drodze na Karkonoskie szczyty, szczególnie dla rodzin z dziećmi. Leży niecałe trzy czwarte kilometra od głównego grzbietu górskiego na łąkach, skąd można podziwiać panoramę Szpindlerowego Młyna i Kozich hřbetów.

Można tu z łatwością dotrzeć z chaty Špindlerova bouda, idąc czerwonym szlakiem, z którego należy zejść poniżej chaty Petrova bouda na zielony szlak (łącznie około 2,5 km), lub idąc od punktu Dívčí lávky szlakiem żółtym. Do punktu Dívčí lávky z centrum miasta prowadzi niebieski szlak.

Do chaty Moravská bouda można dotrzeć również na rowerze – dochodzi tu oznakowana trasa rowerowa KRNAP nr 15 – przez chatę Špindlerova bouda (zwaną Szpindlerówką) i chatę Moravská bouda.

Chata Luční bouda

1410 m n.p.m.

Chata Luční bouda (niem. Wiesenbaude) leży na Bílej louce na lewym brzegu Białej Łaby, zaraz przy torfowisku Úpské rašeliniště, gdzie bije źródło Białej Łaby oraz Úpy. Jest to największa chata w Karkonoszach, a nawet jedna z największych w Europie. Zajmuje powierzchnię 5600 metrów kwadratowych, jest samowystarczalna gospodarczo i posiada własną piekarnię.

Nawet dziś można tu kupić wypiekane na miejscu pieczywo. Jednocześnie jest to również najstarsza chata w Karkonoszach – pierwszy prosty budynek stał tu już w 1623 roku. Stopniowo chata stała się ważnym ośrodkiem gospodarczym, handlowym, naukowym i turystycznym. Źródłem utrzymania była tu hodowla bydła, zbiór siana z okolicznych łąk, a później również zakwaterowanie i wyżywienie turystów kierujących się w stronę Śnieżki. Tutejszym specjałem był górski ser ziołowy.
Od czasu budowy chata kilkukrotnie spłonęła, ale zawsze była odnawiana i rozbudowywana. W 1914 roku ukończono nową, dużą chatę, mieszczącą 120 pokoi i kilka sal noclegowych. Po zagarnięciu pogranicza przez Niemców na podstawie układu monachijskiego chata Luční bouda i pobliska chata Rennerova bouda spłonęły w niejasnych okolicznościach 2 października 1938 roku. Chata w obecnej postaci pochodzi z lat 1939–1940.

Chata Luční bouda to idealne miejsce na wypoczynek przed wejściem na Śnieżkę lub po nim, albo w przerwie podczas wycieczki na polską stronę gór.

Od 2008 roku na okres próbny zezwala się również na przyjazd rowerem po asfaltowej drodze dostawczej z chaty Výrovka (trasa prowadzi z miasta Pec pod Sněžkou). Ponieważ chata znajduje się w I strefie parku narodowego, dalsza jazda rowerem na terenie parku jest zabroniona, ale można tu zostawić rower i wejść na Śnieżkę na własnych nogach.

Chata Labská bouda

1340 m n.p.m.

Chata Labská bouda mieści się na rozległym płaskowyżu Labská louka, tylko kilkaset metrów od źródła Łaby bezpośrednio ponad wodospadem Labský vodopád. Ze względu na swoje położenie szczególnie w zimie jest to ważny punkt orientacyjny.

Na jej miejscu od połowy XIX wieku stała oryginalna chata z zajazdem. W latach 1878–1879 została przebudowana na polecenie hrabiego Jana Harracha. 24 marca 1913 odbył się tu wyścig na 50 kilometrów, w którym zginął czeski sportowiec Bohumil Hanč ze swoim przyjacielem Václavem Vrbatą. Chata była użytkowana do 1965 roku, kiedy spłonęła.

Nowoczesna żelbetonowa dziewięciopiętrowa konstrukcja z 1975 roku nosi taką samą nazwę jak oryginalny zajazd. Władze komunistyczne miały nieco megalomańskie podejście. Do lokalnych warunków chata nie pasuje ani pod względem lokalizacji, ani zastosowanych materiałów – beton zaczął odpadać pod wpływem ekstremalnej górskiej pogody. Pomimo gruntownej renowacji w latach 1998–2004 chata zmaga się z licznymi problemami. Karkonoski Park Narodowy walczy o jej odkupienie i rozbiórkę.

Wodospad Labský vodopád

Wodospad Labský vodopád ma 35 metrów wysokości i znajduje się w najwyższej części biegu Łaby. Wpada do doliny Labský důl poniżej chaty Labská bouda, około 1 km na południowy wschód od źródła Łaby.

W 1859 roku właściciel pobliskiej chaty Labská bouda, Josef Schier, zlecił zbudowanie nad wodospadem mniejszego zbiornika, w którym zatrzymywano wodę. Po osiągnięciu odpowiedniej liczby turystów płacących za obejrzenie wodospadu śluza zbiornika była otwierana, przez co wodospad wydawał się znacznie większy. Z tej atrakcji turystycznej później zrezygnowano ze względu na ochronę przyrody. Pozostałości zbiornika poniżej chaty Labská bouda są obecnie praktycznie niewidoczne.

Wyższy i bardziej atrakcyjny dla turystów jest jednak pobliski wodospad Pančavský vodopád.

Wodospad Pančavský vodopád

Wodospad Pančavský vodopád to najwyższy wodospad w Czechach. Wysokość wodospadu wynosi 148 m (woda spada z wysokości 1298 m n.p.m. na wysokość 1150 m n.p.m.), a w sezonie nawet 162 m. Wodospad posiada cztery główne sekcje o wysokości (licząc od góry) 36, 39, 23 i 20 m. Tworzy go strumień Pančava (prawy dopływ Łaby), który wpada do górnej części doliny Labský důl.

Nazwa strumienia, Potok Panczawski (Pančavský potok), pochodzi od niemieckiego słowa „pantschen”, a w języku oficjalnym „planschen” lub „plantschen” czyli „bryzgać”, „pluskać”.

Wodospad od początku był popularny wśród turystów. W 1859 roku właściciel pobliskiej chaty Labská bouda, Josef Schier, zbudował nad nim niewielki zbiornik ze śluzą. Po osiągnięciu odpowiedniej liczby turystów płacących za obejrzenie wodospadu podnoszono śluzę, przez co wodospad wydawał się znacznie większy. Powyżej i poniżej wodospadu zbudowano niewielkie budki z przekąskami oraz górny taras widokowy. W latach 30. XX wieku zbiornik oraz budki i taras zostały zlikwidowane.

Obecnie dostęp do wodospadu jest ograniczony, ponieważ znajduje się on w I strefie parku narodowego. W pobliżu wodospadu znajduje się punkt widokowy, z którego widać górną część wodospadu, a widok z większej odległości oferuje punkt widokowy Ambrožova vyhlídka.

Chata Vrbatova bouda

1400 m n.p.m.

Chata Vrbatova bouda to jeden z najważniejszych budynków na wzgórzu Zlaté návrší – grzebieniu pomiędzy szczytami Medvědín i Kotel. Została zbudowana dopiero w latach 60. XX wieku. Nieco starsze, głębiej położone chaty Jestřábí boudy już nie istnieją.
Chata otrzymała swoją nazwę po tragicznie zmarłym narciarzu, Vaclavie Vrbacie. Tragiczną śmierć Vrbaty i jego przyjaciela Hančy upamiętnia Mogiła Hančy i Vrbaty, która stoi na wzgórzu nieopodal chaty Vrbatova bouda.

Do samej chaty Vrbatova bouda prowadzi Droga Masaryka, która została zbudowana przed II wojną światową w latach 1934–1936 w ramach budowy umocnień czechosłowackiego pogranicza do obrony przed nazistami. Paradoksalnie jednak droga posłużyła przeciwnym celom: po wymuszonym przekazaniu pogranicza sudeckiego na podstawie układu monachijskiego droga ta została wykorzystana do transportu jednostek Wermachtu. Nawierzchnia drogi była pierwotnie betonowa, a warstwę asfaltu położono dopiero na przełomie lat 60. i 70. ze względu na budowę nowej chaty Labská bouda. Droga prowadzi od chaty Jilemnická bouda w Horních Mísečkach (1035 m n.p.m.). Wjazd samochodów jest niedozwolony. Jednakże w sezonie letnim jeździ po niej autobus turystyczny z miejscowości Jilemnice, docierający do samej chaty Vrbatova bouda. Podróż do chaty Vrbatova bouda i na wzgórze Zlaté návrší można sobie ułatwić, korzystając z kolejki linowej na Medvědín.

Pozostałości umocnień pogranicznych w okolicy to kilka niewielkich bunkrów – lekkich obiektów wzór 37. Jeden z nich można oglądać również wewnątrz w niewielkiej odległości od czerwonego szlaku turystycznego w kierunku do chaty Labská bouda.

Mogiła Hančy i Vrbaty

Na grzbiecie pomiędzy szczytami Medvědín i Kotel ciągnie się grzbiet o nazwie Zlaté návrší. Na jednym z jego niższych szczytów, o nazwie Vrbatovo návrší, znajduje się mogiła. Została poświęcona Bohumilowi Hančy i Václavowi Vrbacie – zawodowemu narciarzowi i jego przyjacielowi – by uczcić pamięć ich tragicznej śmierci w trakcie międzynarodowego wyścigu narciarskiego na 50 kilometrów, który odbył się 24 marca 1913. Vrbata, chcąc chronić przyjaciela, oddał Hančy część swojej odzieży, co ostatecznie kosztowało go życie – jego zamarznięte ciało zostało znalezione właśnie w tym miejscu.

By uczcić jego pamięć, dzień 24 marca jest obchodzony jako Dzień Pogotowia Górskiego. Mogiła, nazywana czasem Mogiłą Przyjaźni (Mohyla přátelství), została zbudowana w 1925 roku. Hanč został znaleziony półmartwy mniej więcej 300 metrów dalej. Zmarł po przewiezieniu do chaty Labská bouda, a próby reanimacji były daremne. W miejscu, gdzie został znaleziony, stoi obecnie Pomnik Hančy. Można go znaleźć na czerwonym szlaku turystycznym w kierunku do chaty Labská bouda.

Mniej więcej 150 metrów na południowy wschód od szczytu stoi chata Vrbatova bouda.